Wstęp
Jezioro Domowe Małe, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach administracyjnych miasta Szczytna, jest interesującym zbiornikiem wodnym, który stanowi część lokalnego ekosystemu. Choć jego powierzchnia nie przekracza 11,4 ha, to jezioro ma swoje unikalne cechy morfometryczne i hydrologiczne, które wpływają na jego funkcjonowanie oraz na życie mieszkańców tej okolicy. W artykule przedstawimy dane dotyczące jeziora, jego hydrologię, stan środowiska, a także możliwości rekreacyjne i wyzwania związane z jego ochroną.
Dane morfometryczne jeziora
Jezioro Domowe Małe charakteryzuje się powierzchnią zwierciadła wody wynoszącą od 11,0 ha do 11,4 ha, co czyni je stosunkowo niewielkim zbiornikiem. Średnia głębokość wynosi 2,2 m, natomiast maksymalna głębokość osiąga 3,8 m. Z kolei wysokość zwierciadła wody wynosi 140 m n.p.m. Badania przeprowadzone w 2004 roku wykazały, że wody jeziora są zaliczane do kategorii pozaklasowych, co oznacza ich niską jakość i nieprzydatność do kąpieli.
Hydrologia jeziora
Zlewnia bezpośrednia Jeziora Domowego Małego obejmuje obszar 22 ha, podczas gdy całkowita zlewnia rozciąga się na 800 ha. Na zachodnim krańcu jeziora znajduje się rów, który łączy zbiornik z sąsiednim Jeziorem Długim. Z wschodniego krańca wypływa Kanał Domowy, który prowadzi do dopływu rzeki Sawica oraz dalej do Omulwi i Narwi. Takie połączenia hydrologiczne mają kluczowe znaczenie dla wymiany wód i jakości ekosystemu wodnego.
Stan ekologiczny jeziora
Jezioro Domowe Małe jest silnie zeutrofizowane, co oznacza wysoką zawartość substancji odżywczych w wodzie, prowadzącą do nadmiernego wzrostu glonów. Obecnie zbiornik jest otoczony zabudowaniami miejskimi oraz roślinnością parkową, co negatywnie wpływa na jakość wód. W obrębie jeziora znajduje się jedna okresowa wyspa, która pojawia się tylko przy niskim poziomie wód. Wśród fauny występuje różnorodne ptactwo wodne – łabędzie, kaczki, perkozy i rybitwy oraz łyski. Mimo bogatej fauny i flory, jezioro jest narażone na degradację ze względu na zanieczyszczenia pochodzące z urbanizacji.
Rekreacja wokół jeziora
Jednym z istotnych aspektów Jeziora Domowego Małego jest jego rola rekreacyjna dla mieszkańców Szczytna. Wokół jeziora przebiega chodnik oraz ścieżki rowerowe, które zachęcają do aktywności fizycznej. Cały obszar otoczony jest parkiem, który przez większość roku jest zadbany i oświetlony. Znajdują się tam również ławki oraz „Plac Wolności”, gdzie kiedyś znajdował się ozdobny basen (obecnie zasypany). Pomimo atrakcyjności tego miejsca dla spacerowiczów i rowerzystów, jakość wody nie pozwala na kąpiele.
Wędkarstwo nad Jeziorem Domowym Małym
Jezioro Domowe Małe jest uznawane za zbiornik linowo-szczupakowy. Wśród najczęściej występujących gatunków ryb można wymienić leszcza oraz płoć. Istnieje całkowity zakaz łowienia ryb w trzcinowiskach ze względu na ochronę lęgów ptaków. Chociaż jezioro nie jest duże, ilość wędkarzy korzystających z jego zasobów jest znaczna. W okresie zimowym można zaobserwować większą liczbę osób łowiących ochotkę niż wędkarzy podlodowych. Niestety pomimo zarybiania jeziora sumem i innymi gatunkami ryb, wiele z nich szybko zostaje wyłowionych.
Degradacja Jeziora Domowego Małego
Historia Jeziora Domowego Małego pokazuje znaczną degradację stanu środowiska na przestrzeni lat. Za czasów niemieckich zbiornik był czysty i zadbany; mieszkańcy korzystali z możliwości kąpieli. Aktualnie jezioro boryka się z problemami związanymi z silnym zanieczyszczeniem i zawartością biogenów (fosforu i azotu). Degradację spowodowały między innymi niewłaściwe zarządzanie wodami burzowymi oraz działalność lokalnych przedsiębiorstw takich jak Lenpol czy Spółdzielnia Mleczarska. Woda deszczowa spływająca z dużej części zurbanizowanego terenu miasta wpływa negatywnie na stan jakościowy jeziora.
Rewitalizacja Jeziora
W odpowiedzi na problem degradacji Jeziora Domowego Małego od lat trwają dyskusje o możliwej rewitalizacji zbiornika. Pierwsze pomysły zakładały wykopanie rowu łączącego Jezioro Długie z Szczycionkiem i Sasek Wielkim; jednak brak funduszy uniemożliwił realizację tego projektu. Alternatywne pomysły obejmują mechaniczne czyszczenie dna jeziora, chemiczne oczyszczanie oraz napowietrzanie wody celem poprawy jej jakości i ruchu. Tego rodzaju działania mogą przyczynić się do poprawy stanu ekologicznego jeziora oraz umożliwić lepsze wykorzystanie go przez społeczność lokalną.
Zakończenie
Jezioro Domowe Małe stanowi ważny element ekosystemu regionu Szczytna mimo swoich licznych problemów ekologicznych. Jego niewielkie rozmiary nie umniejszają jego znaczeniu dla lokalnej społeczności oraz przyrody. Z jednej strony pełni rolę rekreacyjną dla mieszkańców miasta; z drugiej zmaga się z wyzwaniami związanymi z degradacją środowiska naturalnego. Przyszłość Jeziora Domowego Małego zależy od skutecznych działań rewitalizacyjnych oraz dbałości o jakość wód tego
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).