Wstęp
Stanisław Lesikowski, pseudonim „Las”, to postać, która zapisała się w historii Polski jako odważny żołnierz i działacz konspiracyjny podczas II wojny światowej. Urodził się 21 kwietnia 1906 roku w Tucholi, a życie zakończył tragicznie 15 lub 26 lipca 1944 roku w obozie koncentracyjnym Stutthof. Jego działalność w Polskiej Armii Powstania oraz Armii Krajowej uwidacznia determinację i poświęcenie w walce o wolność Polski. W artykule przedstawimy jego życie, działalność wojskową oraz okoliczności aresztowania i śmierci.
Pierwsze lata życia
Stanisław Lesikowski dorastał w Tucholi, gdzie już w dzieciństwie wykazywał talent artystyczny. Był członkiem Związku Harcerstwa Polskiego, co miało wpływ na jego późniejsze wartości i przekonania. Uczył się w Seminarium Nauczycielskim, jednak istnieją rozbieżności co do tego, czy je ukończył. Dzięki swoim zdolnościom malarskim uzyskał wsparcie władz lokalnych i mógł uczęszczać na kursy artystyczno-malarskie w Bydgoszczy.
Po ukończeniu zasadniczej służby wojskowej w 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty, Lesikowski przez długi czas zmagał się z problemami ze znalezieniem pracy jako nauczyciel. Ostatecznie ukończył trzyletni kurs optyczny, co pozwoliło mu na zatrudnienie w zawodzie optyka w Kartuzach, Gdyni oraz Kościerzynie. W 1931 roku ożenił się ze Stefaną Szefler ps. „Jaskółka”, z którą miał dwie córki – Teresę i Lidię. Jego życie rodzinne i zawodowe zostało nagle przerwane przez wybuch II wojny światowej.
II wojna światowa
W chwili wybuchu wojny Stanisław Lesikowski był żołnierzem 66 Kaszubskiego Pułku Piechoty. Brał udział w bitwie nad Bzurą, a następnie obronie Warszawy, gdzie odniósł ranę nogi. Po kampanii wrześniowej został wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa, jednak dzięki pomocy rodziny Ostrowskich udało mu się ukryć przed Niemcami. W październiku 1939 roku powrócił do Kościerzyny, gdzie zaczął organizować konspiracyjną komórkę wywiadowczą.
Lesikowski nawiązał współpracę ze Związkiem Walki Zbrojnej (ZWZ) oraz innymi organizacjami konspiracyjnymi. W marcu 1940 roku osiedlił się w Kościerzynie, gdzie pracował jako malarz i kolejowy pracownik. Jego działalność konspiracyjna przyczyniła się do utworzenia sieci wywiadowczej na Pomorzu.
Pierwsze miesiące działalności w PAP
Na początku 1941 roku Stanisław Lesikowski nawiązał współpracę z Polską Armią Powstania (PAP), stając się komendantem rejonu Kościerzyna. W ciągu kolejnych miesięcy udało mu się zbudować dużą sieć konspiracyjną PAP na terenie powiatu kościerskiego. Był zaangażowany w działania wywiadowcze oraz utrzymywał kontakty z oddziałami partyzanckimi.
Jako komendant rejonu Lesikowski miał pod sobą oddziały partyzanckie dowodzone przez Jana Szalewskiego ps. „Soból” oraz Stanisława Miszkiera. Dzięki jego wysiłkom PAP zyskała znaczną liczbę członków i poszerzyła swoją działalność na teren całego Pomorza.
Akcje dywersyjne na Pomorzu
Lesikowski zorganizował wiele skutecznych akcji dywersyjnych, które miały na celu osłabienie niemieckiego okupanta. Jedną z najbardziej znanych była akcja przeprowadzona nocą z 8 na 9 czerwca 1942 roku na linii kolejowej Chojnice–Tczew, gdzie doszło do wykolejenia pociągu pośpiesznego relacji Berlin–Królewiec. Zdarzenie to wywołało zamieszanie i zaskoczenie niemieckich władz okupacyjnych.
W wyniku akcji rannych zostało kilkanaście osób, a niektóre źródła sugerują, że liczba ofiar mogła być znacznie wyższa niż podawano oficjalnie. Lesikowski zdołał również przeprowadzić akcję na pociągu wojskowym w Kamiennej Karczmie, co spotkało się z jeszcze większym odzewem ze strony niemieckiego aparatu represji.
Aresztowanie i śmierć
Mimo sukcesów w działaniach konspiracyjnych, Stanisław Lesikowski padł ofiarą represji ze strony gestapo. W nocy z 24 na 25 kwietnia 1944 roku został aresztowany wraz z innymi członkami PAP. Przyczyny aresztowania nie są do końca jasne; podejrzewa się jednak, że mogły mieć one związek z informacjami przekazanymi przez innych aresztowanych lub odnalezionymi dokumentami partyzanckimi.
Później trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof, gdzie według różnych źródeł został skazany na karę śmierci przez doraźny sąd policyjny przed przewiezieniem do obozu. Stanisław Lesikowski został powieszony lub rozstrzelany pomiędzy 15 a 26 lipca 1944 roku. Po wojnie jego odwaga i poświęcenie zostały docenione – został pośmiertnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.
Zakończenie
Stanisław Lesikowski pozostaje jedną z wielu postaci polskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej, której życie i działalność są symbolem walki o wolność i godność narodową. Jego determinacja oraz odwaga w obliczu niebezpieczeństwa czynią go ważnym punktem odniesienia dla współczesnych pokoleń Polaków. Historia Lesikowskiego to nie tylko opowieść o osobistych losach jednego człowieka, ale także refleksja nad trudnymi czasami okupacji oraz niezł
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).